सञ्चालक समिति तथा समितिको सञ्चालन व्यवस्था

समितिको गठन आदेश पांचौ संशोधन, २०६० बमोजिम समितिको सञ्चालक समितिको स्वरुप निम्नानुसार रहेको छ ः
    (क)    नेपाल सरकार, वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालयबाट नियुक्त–               कार्यकारी अध्यक्ष
    (ख)    प्रतिनिधि, वन विभाग                                 सदस्य
    (ग)    प्रतिनिधि, अर्थ मन्त्रालय                                 सदस्य
        (बरिष्ठतम अधिकृत, वन पैदावार बिकास समिति, समितिको बोर्ड सचिव)

कार्य सञ्चालन
समितिको गठन आदेश र समितिले निर्माण गरेको नियमहरु - वन पैदावार विकास समिति कर्मचारी सेवा शर्त सम्वन्धी विनियमहरु, २०७२, वन पैदावारको मूल्य निर्धारण तथा विक्री नियमावली, २०६० र प्रचलित आर्थिक ऐन नियमको अधिनमा रही समिति तथा अन्तर्गतका कार्यालयहरुको कार्य संचालन गरि आएको छ । आफ्नो ब्यबसायिक कार्य क्षेत्र अनुरुपको आर्थिक प्रशासन संबन्धि नियमहरुको निर्माण प्रकृया पनि प्रारम्भ गरिएको छ ।

समिति अन्तर्गत संचालित परियोजना र आयोजनाहरु

१    सागरनाथ वन बिकास परियोजना

कम हैसियत भएको वन क्षेत्रमा छिटो वढने र वढी उत्पादन दिने जातका विरुवाहरु लगाई उत्पादनशिल वनको विकास गरी वन पैदावारको आपूर्तिमा सघाउ पु¥याउन, स्थानिय ग्रामिण जन समुदायकोलागी रोजगारीको अधिकतम अवसर पैदा गर्न र वन व्यवस्थापन सम्वन्धी ज्ञान, सिप तथा प्रविधिको विकास गर्न एशियाली विकास वैकको ऋण सहायताबाट स्थापना गरिएको परियोजना हो ।

सर्लाही तथा महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित यो परियोजना पूर्व पश्चिम राजमार्ग देखि  दक्षिण, पूर्वमा भव्सी खोला र पश्चिममा वागमती नदी बीचमा रहेको राष्ट्रिय वन क्षेत्र हो । परियोजनाको  क्षेत्रफल करिब १३,५०० हेक्टर रहेको छ । तत्कालिन, देशमा विद्यमान दाउरा आपूर्ति सम्वन्धी समस्याको समाधानार्थ छिटो वढने तथा प्रति इकाई वढी उत्पादन दिने विरुवा जातीलाई प्राथमिकता दिई परियोजना अन्तर्गत वृक्षारोपण कार्यक्रम संचालन गरिएको हो । करीव २० जातका रुखहरुको परिक्षण वृक्षारोपणको प्रगतिको आधारमा मसला ९भ्गअबथिउतगक अबmबमिगभिलकष्क० जातको रुख नै सो ठाउंको लागि उपयुक्त देखिंदा सो जातको रुखहरु नै बृहत रुपमा लगाइएको छ । यस परियोजनामा हाल सम्म ५५ प्रतिशत मसला र वांकी ४५ प्रतिशतमा सिसम, टिक, तथा थोरै मात्रामा अन्य जातका रुखहरुको वृक्षारोपण गरिएको छ । हाल सम्मको कुल वृक्षरोपण १०,४४७ हेक्टर रहेको छ ।

    स्थापना ः २०३५ बि.स.
परियोजना स्थल ः सर्लाहि, महोत्तरी र रौतहट जिल्लाहरु
परियोजनाले ओगटेको क्षेत्रफल (ग्रस) ः १३,५१२ हेक्टर ।
कुल वृक्षारोपण क्षेत्र ः  १०,४४७  हेक्टर ।
वृक्षारोपण ः     मसला     ६५५,
    सिसौ          १०५,                        टिक         ५५
    खयर     ३५
    अन्य जात     ४५
    साल पुनरोत्थान     १०५
    प्राकृतिक वन       ३५
    संरक्षित क्षेत्र, बाटो खोला आदि     ५५


आर्थिक लगानी
– एशियाली विकास वैंक         ३८,०८,२३८।– यु.एस. डलर (२०३५ देखि २०४८)
– ओपेक फण्ड              १६,९३,७६०।–  यु.एस. डलर (२०३५ देखि २०४३)
– ए.डि.वि.वैंक प्रोग्राम लोन      ४,२०,२५,०००।–  ने.रु. (२०४९ देखि २०५३ं)
– नेपाल सरकार .(अनुदान)      २,०१,३५,०००।–  ने.रु.  (२०५३ देखि २०५८) 
– राजस्वको ५०५ अनुदान       १,६५,४०,०००।  ने.रु.  आ.ब २०६७।६८
– राजस्व प्रत्येक बर्ष करिब रु ५ करोड सालाना नेपाल सरकारलाइ बुझाउंदै आएको ।
   
सागरनाथ परियोजनाको व्यवस्थापनः आ.व.०६०।६१ साल देखि पांच वर्षको लागि तयार गरिेएको कार्य योजना वमोजिम परियोजनाको कार्यक्रम सञ्चालन गरिदै आएकोमा सो पश्चात नयां कार्य योजना वनाउन नसकिएकोले पुरानै कार्य योजनाको सिद्धान्त वमोजिम साल वसाली रुपमा वार्षिक कार्यक्रम तयार गरी कार्य संचालन भैरहेको छ ।


२    रतुवामाई वृक्षरोपण आयोजना

पूर्वमा कन्काई माई, पश्चिममा रतुवा खोला, दक्षिणमा राजमार्ग र उत्तरमा इलाम जिल्लाको चुलाचुली क्षेत्रमा रहेको वन जंगलमा अतिक्रमण भई वन विनास भएकोले वृक्षरोपण गरी उत्पादनशिल वन हुर्काउन वन पैदावार विकास समिति अन्तर्गत आ.व. ०३५।३६ मा रतुवा माई वृक्षारोपण आयोजनाको स्थापना भएको हो । उपरोक्त चौहद्दी भित्रको जम्मा ६,३७९ हे.मध्ये चुलाचुली क्षेत्र अन्तर्गत कमल, वाह्रगोठे जस्ता गाउंहरुको अतिक्रमण उठाउन वांकी नै हुंदा आयोजनाको कार्यक्षेत्र खाली गरिएको ठाउं अर्थात २,७१३ हे.मात्र कायम रहेको छ ।


नेपाल सरकारको मिति ०४६।६।९ को निर्णयानुसार तराई सामुदायिक कार्यक्रम अन्तर्गत संचालन गर्ने गरी सो आयोजना क्षेत्र झापा जि.व.का.लाई हस्तान्तरण गरिएकोमा संरक्षण पक्ष मजवुत पार्ने र आवश्यक सिल्भिकल्चर अपरेशन समयमै गर्नु पर्ने देखिंदा ०५१।६।७ मा तत्कालिन सरकारको निर्णय अनुसार पुनः समितिलाई सो आयोजना क्षेत्र हस्ताान्तरण भै वृक्षरोपण क्षेत्रको संरक्षण, संबर्धन तथा वन पैदावारको बिक्री बितरण गर्दै आएको छ ।

आयोजनाको स्थापना ः २०३५ बि.स.
आयोजना कार्यालय ः केरखा, झापा
आयोजनाले ओगटेको क्षेत्रफल (ग्रस) ः २,७१३ हेक्टर

वृक्षरोपण ः  करिब २२४० हेक्टरमा वृक्षरोपण भएकोे  
    मसला                ४१५
    सिसौ                 १०५
    टिक                  ९५
    खयर, कदम           ३५
    अन्य जात               ९५
    साल पुनरोत्थान         १४५
    संरक्षित क्षेत्र, बाटो, खोला,
    खालि क्षेत्र आदि         १४५